Es sortit lo nòu podcast de la revista occitana d'istòria Medievaloc.com ! Es lo podcast que parla sus un dels darrièrs cavalièrs occitans faidits , Raimond de Perelha. A vosautres de l'escotar e nos donar la vòstra opinion ! ; ) bit.ly/3bLnO7d

LOS PRIMIÈRS TÈXTES OCCITANS Dempuèi lo sègle V comencèt un procès de desintegracion del latin vulgar e acabèt amb la naissença de las lengas romanicas coma l’occitana. Mas malgrat que tot lo pòble parlava nòvas lengas, documents e libres contunhavan d’èsser escriches en latin, e aquela situacion abituala se mantenguèt fins fòrça sègles après. bit.ly/39EquRE

FAUNA AFRICANA (10): LO LICAON Es plan conegut que los canids son d’animals plan socials, ja siá quand son amb d’umans o en estat salvatge. Mas i a una espècia endemica africana, lo licaon (Lycaon pictus), que poiriá èsser classada coma la que o es mai. D’efièch, son l’unica espècia de canids de la planeta tota pr’amor que lo clan entièr noirís los canhòts mai joves. E mai d’una femèla donarà la siá lach a totes los cadèls. bit.ly/3bRP6ZJ

L’ARRIBADA DE LA POVORA A EURÒPA Maugrat que, generalament l’istoriografia europèa confirma l’utilizacion dels primièrs canons a la batalha de Crécy en 1346, una recèrca un pauc mai prigonda permet confirmar qu’aquela arma auriá arribat a Euròpa de la man dels arabis. Aital demorèt escrich en divèrsas fònts istoriograficas de la peninsula iberica coma son Zurita e apuèi Juan de Mariana. bit.ly/3suiQSq

BERENGUER D’ANOIA, TROBADOR E MALHORQUIN Que la civilizacion occitana medievala a travèrs de l’art trobadoresc s’espandiguèt fòrça mai enlà de las frontièras actualas d’Occitània es un fach per totes conegut. Una pròva mai d’aquò seriá la confirmacion de la figura literària de Berenguer d’Anoia, un trobador del sègle XIV que, malgrat la sieuna òbra, auriá de besonh encara d’estudis mai prigonds per analisar, classar e comprene melhor la siá biografia. bit.ly/39yxX4x

ÇÒ QUE NOS FA VENIR UMANS Los umans e los chimpanzés an solament un 1% de diferéncia genetica. Lo genòma que legís las proteïnas de las doas espècias es estonantament parièr. Per melhor comprene çò que nos fa venir umans e diferents d’autras espècias, malgrat que plan pròchas, de cercaires decidiguèron d’estudiar quins cambiaments genetics avián entraïnat la transformacion finala de nòstre cervèl. bit.ly/3qkONdV

ERA FIN DERA DARRÈRA ESPÈCIA Maugrat qu’es darrèri estudis genetics hèti sus es denisovans afirmen qu’aguesti aurien patit era extincion finala hè sonque 15 000 annades (e donques que sigueren vertadèrament era darrèra espècia que visquec en temps abans de nosati), era prigondor deth coneishement scientific qu i a aué sus es neandertalians (damb un començament e ua fin, a mès d’ua complèxa vida sociau) bit.ly/39uo5ZB

L’AVET Andrés López.- Los avets son d’arbres del genre Abies e apertenon a la familha de las pinofitas, e mai dins dels conifèrs, e i a 55 tipes d’avets coneguts, e 22 espècias segondàrias de las anterioras.
L'avet a de besonh cèrtas condicions de temperatura.
Creisson generalament en de bòsques de conifèrs en Euròpa, America del Nòrd e Asia e la siá nautor pòt variar entre 10 e 80 mètres. bit.ly/3oEzFYy

ES DESCOBÈRTA UNA PLANETA GIGANTASSA AL SISTÈMA BINARI D’NGTS-14 La descobèrta d’una gigantassa planeta, que mesurariá coma Neptune, al sistèma binari NGTS-14 confirmariá la teoria que la region espaciala nomenada “lo desèrt neptunian” seriá puslèu una region amb mai planetas de çò que se pensava abans. “Es un tipe de planetas qu’es fòrça mai espandida que çò que se cresiá, çò diguèt Alexis Smith, de l’Institut de Recerca Planetària del Centre Alemand Aeroespacial”. bit.ly/3iaGcYr

PARLAR D’AMOR (1) Miquèl Gonin. – Stendhal dins son libre « De l’Amour » s’i es pas enganat. El meteis, liga l’amor amb la societat que l’a fach espelir e pas a l’acte de reproduccion coma Destut de Tracy o d’autres o faguèron abans el. Stendhal classa las amors en quatre partidas : amor passion, amor de bon gost, amor fisic e amor vanitós. Las amors son lo miracle de la civilizacion. Segon Stendhal, aquò vòl dire que dins una societat mai o mens civilizada bit.ly/35nSpDW

LA COLOMNA TRAJANA Quin monument de l’antica Roma es tota una leiçon d’istòria? La Colomna Trajana nos explica sus la conquista de la província de la Dàcia per aquel emperaire amb doas guèrras, entre los ans 101 e 102 la primièra e los ans 105 e 106 la segonda e definitiva. Lo flume Danubi marcava la frontièra amb lo reialme dels dacians. La Colomna foguèt inaugurada lo jorn 12 de Mai de l’an 133, coma simbòl del poder de Roma bit.ly/3ibnCzD

LO CREATOR DE PATZ Restacar lo territòri dels Estats Units d’uèi amb l’edat medievala es plan sovent malaisit de far. Basicament pr’amor que i aviá pas gaire estats sobeirans en aquela epòca. Pasmens, i aguèt un estat important, descentralizat, e fòrça democratic, fondat per Deganawida, lo Grand Creator de Patz. Aquel estat, la Confederacion Iroquesa, auriá existit entre lo sègle XII e la fin del sègle XVIII. bit.ly/2LsgmTu

EN CÈRCA DE L’INGREDIENT PERDUT Segon la majoritat dels fisicians, i auriá un o mai d’un ingredient basic que definís tot l’Univèrs e qu’es encara desconegut. Ara, e segon un estudi nòu, per trobar aquel compausant los scientifics an descobèrt que se pòt utilizar las dichas ondas gravitacionalas (que son de desformacions de l’espaci-temps creadas per acceleracion d’una massa e que viatjan a la velocitat de la lutz). bit.ly/3s6ctEs

ETH PAIR DER EVOLUCIONISME Maugrat que non siguec era unica persona que creèc çò qu’aué toti coneishem damb eth nom d’evolucionisme (pr’amor que d’auti cercaires com Wallace o Mendel tanben i ajudèren dera madeisha manèra), era sua publicacion principau, Era Origina des Espècies, ne siguec era causa basica deth començament d’aguest corrent scientific modèrn coneishut damb eth nom d’evolucionisme. Mès, prumèr, que cau compréner com pensaue Darwin bit.ly/2JQWWY7

LO TEMPLE DE TA PROHM Ta Prohm es un temple khmer de la fin del sègle XII, e es situat al complèxe d’Angkor (Cambòtja), e foguèt declarat Patrimòni de l’Umanitat per l’Unesco en 1992. Foguèt nomenat originalament Rajavihara o”monastèri reial”, e lo temple serviguèt coma monastèri bodista, en tot arribar a lotjar prèp de 12.640 personas. bit.ly/3hP5paD

LA CACATOÀ DELS PALMIÈRS AUSTRALIANA, PRÒCHA A L’EXTINCION La cacatoà dels palmièrs australiana (Probosciger aterrimus), plan coneguda per las siás abilitats estonantas a l’ora de jogar lo tambor amb de brancas seriá uèi lo jorn una espècia gaireben a mand de s’escandilhar segon un nòu estudi fach sus la populacion d’aquela espècia e publicat al numeric Biological Conservation. bit.ly/38f6Tbd

Sapiencia boosted

LA DIÈTA PAISANA Finit Nadal, de segur que totes avèm manjat plan mas que es çò que manjavan los paisans europèus de l’epòca medievala regularament ? La dièta dels paisans, com se pòt dedusir, èra fòrça redusida, gaireben de subsisténcia, malgrat los besonhs del còrs per suportar los freds ivèrns e lo dur trabalh al camp. Una descripcion comuna de l’epòca esclarís que los paisans vivián de pan e de vin, e lo camp produsissiá sustot aquelas noiridura. bit.ly/35494fH

FAUNA AFRICANA (9) : L’IBÍS Los antics egipcians avián divèrses animals sagrats dont mai d’una espècia d’aucèl. N’i aviá una, pasmens, que foguèt aimada pendent milièrs d’annadas car òm cresiá qu’aviá balhat als egipcians antics la sapiéncia. Uèi es damnatge que n’i a pas pus en aquel país. En d’autres païses africans pus meridionals, totun, encara n’i a, malgrat que de mens en mens. Parlam de l’Ibís. bit.ly/3b48ja8

ASIA DEL SUD-ÈST D’indians e chineses arribèron d’aperaquí lo sègle I al sud-èst asiatic. La siá civilizacion dintrèt en contacte lèu amb los abitants d’aquela region que demoravan prèp dels dèltas e montanhas e menavan un tipe de vida mai primitiu. Al sègle VIII tota la region aviá ja adoptat las nòvas religions, una administracion centrala e una nòva escritura. bit.ly/3b1xTwv

Show older
Mastodon

Server run by the main developers of the project 🐘 It is not focused on any particular niche interest - everyone is welcome as long as you follow our code of conduct!