LO GRÈC ANCIAN Maugrat que lingüisticament quora parlam del grèc ancian lo situam en una epòca tre los sègles IXen e VI abans lo Crist, aquesta lenga evolucionèt fins çò que uèi lo jorn es conegut coma grèc koinè, lenga de l’èst europèu e Pròche Orient e oficiala pendent divèrsas estapas istoricas de l’Empèri Roman. Lo grèc ancian, desvolopat o grèc koinè, foguèt lingua franca de Levant apuèi l’aramèu e foguèt pendent plusors sègles una lenga tras qu’importanta a nivèl bit.ly/2y27LwJ

EN SUBREVIVENT LA REPRESSION Medievalòc.- De manièra generala, la societat medievala condemnèt l’omosexualitat coma un dels piègers delictes qu’un cresent podiá cometre. La condemna s’apiejava en l’istòria biblica de Sodòma e Gomòrra, ont totes los abitants moriguèron jol puniment de Dieu per las siás practicas sexualas qu’èran pas consideradas “naturalas”, e en qualques cartas apostolicas. Lo “delicte de la sodomia” recebiá lo sieu nom de la vila biblica condemnada. bit.ly/2GlQ1Ba

Sapiencia boosted
Sapiencia boosted

Son estadas identificadas las regions cerebralas restacadas amb l’insomnia
D’un 10% a un 20% de la populacion mondiala patís l’insomnia. Es una malautiá restacada dirèctament amb plusors problèmas de la santat psiquiatrica de l’èsser uman. E un nòu estudi scientific ven de confirmar que mai d’un tèrç de las personas que la patisson eiretèron aquela malautiá. Ansin, una còla de cercaires de ...
bit.ly/2JEjjgm

LO BÒSC MEDIEVAL (E II) Medievalòc.- De cronicaires medievals daissèron escrich que los bòscs medievals avián a l’epòca una fauna tras que rica, plan mai que pendent l’actualitat. La forèst èra plena d’orsses e d’isards, a mai de fòrça autres mamifèrs e d’ausèls. N’i aviá tants que la noblesa reservava per ela meteissa los melhors tròces de cada animal caçat a la selva. bit.ly/2LsWcHY

ERA CREACION DES COMTATS DE PALLARS E RIBAGORÇA Era importància dera creacion des comtats, dempús catalans, mès en origina aragonesi (pr’amor qu’eth sòn sobiran ne siguec eth rei d’Aragon) de Pallars e Ribagorça, ena istòria medievau dera Val d’Aran non ei petita. Ei atau pr’amor que, pendent sègles, eth petit territòri aué coneishut coma Val d’Aran, auie apartengut ath Comtat de Tolosa. bit.ly/2LnjDCt

UN CRAN REVOLUCIONÀRI La confirmacion de l’edat d’un cran en Grècia en 1978 farà cambiar tot çò que se sabiá sus la nòstra espècia, sustot en Euròpa. Aital, lo cran nomentat Apidima 1 seriá d’un tras qu’ancian Homo sapiens. Segon aquò, la nòstra espècia auriá arribat a Euròpa fa 210.000 annadas, s’escantilhèt e apuèi i serián arribats los neandertalians. Una istòria que cambiarà totalament lo vejaire qu’avèm uèi lo jorn sus aquela epòca. bit.ly/30D5FQl

ES TRAPADA UNA VILA ROMANA EN TANZANIA La descobèrta arqueologica d’una vila romana a la còsta de Tanzania, dins l’Africa mai prigonda, es una noticia tras qu’estonanta. Segon los arqueològs tanzanians que la trapèron, seriá la vila romana perduda de Rhapta, situada fa mai de 2000 ans prèp de l’illa de Mafia, a la còsta tanzaniana. Çò que ne demòra foguèt classat coma una vila romana apuèi ne descobrir divèrsas rèstas enfonzadas a l’ocean. bit.ly/2XT63bA

LO BÒSC MEDIEVAL (I) Medievalòc.- Pendent l’epòca medievala las forèsts èran plan profiechadas mas tanben èran plan suenhadas. Benlèu mai encara que uèi lo jorn. Totun, e maugrat que i aviá de grandas diferéncias entre los divèrses estats medievals europèus, en de regions coma lo Mediterranèu o prèp d’aquel la massa forestala profiechada èra la situada mai pròcha de vilas vilas e vilatges. E pas la rèsta, que seriá, a l’epòca, plan mai espandida que uèi. bit.ly/2JzSUQR

DÈLFES: CENTRE DE LA RELIGION GRÈGA Lo Santuari de Dèlfes foguèt lo centre religiós e cultural mai important del mond ancian grèc. Consacrat al dieu Apollon, se considerava que lo sieu emplaçament, al Mont Parnàs, èra lo centre del mond. S’agissiá d’un temple “comunitari”, coma lo de Zèus a Olimpia, ont divèrsas polis administravan l’encencha e aportavan de recorses per la siá mantenença. A causa de la posicion d’ambigüitat pendent las guèrras contra los pèrsas ...bit.ly/2XR17Ut

Sapiencia boosted

LOS FILISTÈUS ÈRAN D’EUROPÈUSUn nòu e estonant estudi genetic pòt cambiar lo vejaire qu’avèm uèi lo jorn sus d’ancianas populacions de Pròche Orient. Una còla internacionala d’arqueològs analisèt l’ADN de fins a dètz individús de l’Edat del Bronze e del Fèrre de la vila filistèa d’Asquelon. Lo resultat es tras qu’interessant pr’amor que confirma que l’origina d’aquela populacion seriá europèa. bit.ly/2XGwzET

ERA FAUNA DERA VAL D’ARAN (E 2) Un environament ric com eth dera Val d’Aran a d’auer tanben fòrça carnivòrs. E mès encara se parlam d’un environament de montanha. Atau, es petiti carnivòrs son fòrça abondosi ena Val, coma eth gat-garièr, que pòt arribar a arténher enquias 7 quilòs de pes. Ua auta varietat de felin, que podie èster trapada soent, mès que segontes dades de principis deth sègle XXau non se pòt trapar mès en aguest tròç d’Occitània ei .. bit.ly/2S5IMC9

FAR D’EXERCICI FISIC AJUDA LA MEMÒRIA Maugrat qu’es un estudi fach amb de mirgas, los cercaires son pro valents per espandir l’afirmacion als umans. Per ansin, far d’exercici fisic cada setmana entraïnariá una creissença de las sinapsis que i a a l’ipocamp e ajudarián plan lo cervèl per aprene melhor. L’estudi foguèt publicat al numeric eLife. bit.ly/2NIXikE

Sapiencia boosted

Pichona Istòria de l’Umanitat (34) : La Revolucion Chinesa (e 2) Aprèp la mòrt de Sun Yat-sen, Chiang Kai-shek, conegut pels Europèus pauroses pel nom “lo general ròi”, foguet donat la tasca pel KMT de menar una expedicion vèrs lo nòrd per escrasar los sènhers feudals. Mas lo KMT el meteis èra en desacòrd, plan de feudals mesme s’estent inscrichs coma membres. Chiang foguèt compulsat de se batre contra sos rivals. bit.ly/2LcA7wQ

L’ARAMÈU Apuèi la pèrta de parlaires que dempuèi lo sègle VIIIen abans lo Crist venguèt de mai en mai granda, l’accadian èra premanit per laissar la posicion de lingua franca o lenga pus parlada a l’Orient Mejan a la lenga dels abitants originaris d’un territòri nomentat Aram. Aital, la decision del rei assirian Tiglatpileser III de balhar a lor lenga, l’aramèu, la categoria de lenga oficiala del Nòu Empèri Assirian donariá una escasença unica a aquela lenga, bit.ly/2XR4hM7

DE DATAS E DE POSTURAS SEXUALAS Medievalòc.- Cossí avèm comentat en d’articles anteriors, la Glèisa catolica preteniá regular la vida sexuala dels cresents. E entre los aspèctes que volián controtlar i aviá de datas quand los fisèles podián manténer de relacions sexualas e de posturas utilizadas pels cobles. bit.ly/2FYGvDU

UNA GUÈRRA IRLANDESA EN CANADÀ La revòlta feniana, que se debanèt ara fa 150 ans, es un dels episòdis mai desconeguts de la luta irlandesa per la sieuna liberacion nacionala. En 1866, e lonh de la sieuna pàtria, milièrs d’irlandeses assagèron d’ocupar Canadà per forçar Anglatèrra a marchar d’Irlanda. Totun, l’ocupacion non foguèt pas cap capitada e la luta per la libertat aguèt de contunhar fins 1921. bit.ly/2Jve3dz

Show more
Mastodon

Server run by the main developers of the project 🐘 It is not focused on any particular niche interest - everyone is welcome as long as you follow our code of conduct!