Sapiencia boosted

¿Por que los españoles tienen tanto miedo de que los vascos, catalanes o gallegos votemos para independizarnos?

¿Estas a favor del divorcio y en contra del derecho a decidir?

Guk ez gaude mendeku bila, bakarrik gure artean bizi nahi dugu, guk gure burua aske nahi dugu eta ezta ez dugu inork menderatu nahi.

LA PLANETA, DESTORBADA AL 97% Un nòu estudi, qu’inclutz pas Antartida, a identificat l’estat de la planeta al nivèl environamental a l’ora d’ara. La resulta foguèt de tot en tot inesperada pels cercaires; sonque lo 2,97% de la Tèrra demòra coma èra abans la revolucion industriala. Pasmens, tanben es estat identificat cossí l’èsser uman podiá renovelar fins a lor 20% los escosistèmas terrèstres amb un pauc d’esfòrç. bit.ly/3t3ulPG

L’ART IMPERIAL DE JI ZHAO Parlar de la China medievala e lo nivèl artistic qu’aquel país aguèt pendent cèrts periòdes pòt pas (e déu pas) èsser restacat amb lo d’autres païses, mens que mens europèus. Se la tecnica e la qualitat de qualqu’unas òbras es unica, tanben o es que i aguèssen d’emperaires pintors (un fach que se debanèt jamai en l’Euròpa medievala). Aquel es lo cas de l’emperaire chinés Ji Zhao, de la dinastia dels Song (960-1127), mèstre de l’art pictoric bit.ly/3eFE3md

ERA ORIGINA DES REPTILS Era vertadèra origina des reptils tanben ei fòrça anciana. Pòt èster situada entre ara hè 310 e 320 milions d’annades ena epòca de paluns deth Carbonifèr. Maugrat que pendent fòrça temps se creiguec qu’er animau mès ancian d’aguest tipe d’animaus siguec Casineria (que visquec hè d’aperaquí 315 milions d’annades) aué ei coneishut que siguec dilhèu Hylonomus eth reptil mès ancian que jamès demorèc ena planeta. bit.ly/3sZiLFn

L’AMAZONAS Andrés López.- Lo fluvi Amazonas es lo fluvi pus long de la planeta pr’amor que fa 7 062 Km de longor. Tanben a un debit de fins a 225 000 m³ / s d’aiga. La sieuna origina pòt èsser situada als Andes, a mai de 5 597 mètres de nautor e arriba fins a l’ocean Atlantic. Pendent la sieuna escorreguda crosa divèrses païses coma Colómbia, Bolívia Peró e Brasil. bit.ly/3vkaA8b

D’EMBRIONS BARREJATS D’UMANS E MONARDS Una notícia estonanta foguèt publicada fa gaire al numeric Cell; divèrsas còlas de cercaires comencèron a trabalhar fa temps per desenvolupar d’embrions barrejats de doas espècias animalas diferentas; çò es d’umans e de monards. Val pas dire que la nòva dubriguèt una discussion gigantassa demest la comunautat scientifica internacionala per çò que tòca a la manipulacion genetica. bit.ly/3gGtClc

LA REVÒLTA DELS TOCHINS (1371-1381) L’an 1380 la situacion en Lengadòc es òrra pel rei de França. La revòlta tochina sembla s’arrestar pas. E s’espandís encara mai. Cal cambiar lo govèrn d’aquela region conquistada fa gaire per França. Carles V decidís de nomenar Gaston Febús, Comte de Fois, coma lo nòu politic que poiriá tornar la patz a l’airal. Segon los sieus ministres es un bon administrador per rapòrt als que i aguèron abans. A mai, es occitan, coma los tochins. bit.ly/3aDRUs3

FAUNA AFRICANA (17): L’ELEFANT Maugrat que lo leon foguèt nomenat fa sègles coma lo rei de la selva (ont i visquèt pas jamai) i a un mamifèr que poiriá èsser plan nomentat coma lo Senhor d’Africa; l’Elefant. Pasmens, la siá fòrça, e beutat estonantas son justament çò que poiriá entraïnar (e lèu lèu) l’extincion de l’espècia los proplèus ans. Pr’açò es ara lo moment d’assajar entre totes de lo protegir d’un biais eficaç abans que non siá tròp tard. bit.ly/3dQl8Wx

La primièra cellula artificiala que se duplica plan. La sciéncia creèt d’un biais revolucionari çò que pò èsser un saut gigantàs en biologia: foguèt creada la primièra cellula artificiala que pòt se replicar a se meteissa coma se foguèsse una cellula viva. La cellula es pas viva, mas un organisme sintetic unicellular qu’agís coma se foguèsse una cellula amb de vida, un prètzfach jamai debanat fins ara. bit.ly/3nbUfzm

LOS PAISATGES ESTONANTS DE SENSSHU La tecnica pictorica japonesa generala e la pintura dels paisatges particulara visquèt una vertadièra revolucion amb l’arribada de l’òbra de Sesshu Toyo (1420-1506). Aprés la siá pintura res mai foguèt parièr en l’art japonés medieval. E fòrça artistas nipons encara assajavan de ne far una pintura de mai qualitat als sègles XVI e XVII sens poder lo superar. bit.ly/3xkV0Lp

ETH PRUMÈR UMAN EN ESPACI Maugrat qu’aué i a fòrça programes de television sus era corsa espaciau que portèc er òme entara Lua, que cau tanben rebrembar damb justícia qu’ua des mès granes capitades tecnologiques que se debanèren en sègle XX siguec era arribada deth prumer uman en espaci damb es sovietics. Eth son nom ère Iurii Gagarin, e siguec sovietic (e non american) e se debanèc ara hè 70 annades, en 12 d’abriu de 1961. bit.ly/3atgrQG

Sapiencia boosted

まあ、終盤のジェットコースターは「最後で強引に回収した」と言われてもそうですねとしか言えない感じではある(俺はジャンプを10年以上ぶりに定期購読した)

LA MESENGA DE PLOMALH NEGRE Baelophus atricristatus o mesenga de plomalh negre, tanben coneguda en America coma sarralhièr de plomalh negre, es un aucèl de la familha dels Paridae, endemica dels Estats Units e divèrses airals de Mexic, ont tanplan es coneguda amb los noms de mesenga carbonièra de plomalh negre o sarralhièr o encara atur de plomalh negre. bit.ly/3graI1e

PERQUÉ FONDAR AMARNA ? La descobèrta d’una gigantassa vila jos la sabla egipciana ongan, amb lo nom d’Ascension d’Aton, entraïna divèrsas qüestions fins ara jamai pensadas per l’arqueologia mondiala. La fondacion d’aquela vila pel paire d’Akhenaton, tanben conegut coma lo faraon eretge, Amenhotep III, fariá pas necessària la fondacion d’una autra capitala pr’amor de la sieuna situacion geografica e dimensions. bit.ly/3gjLWjL

APRÈS LO TRACTAT DELS PIRENÈUS Lo Tractat dels Pirenèus, signat entre lo Reialme de França, governat per la dinastia dels Borbon e la monarquia ispanica dels Habsborg, lo jorn 7 de Novembre de l’an 1659, finissiá, fin finala, amb la Guèrra dels Trenta Ans e delimitava las frontièras entre ambedoas monarquias (e dinastias reialas). Lo Principat de Catalonha èra mutilat e las comarcas del nòrd dels Pirenèus èran integradas a França. bit.ly/2QwZ5Lq

LA LENGA DE LA SAPIÉNCIA (e 2) Malgrat que la majoritat d’autors de l’Occident europèu contunhèron amb l’usatge del latin coma lenga a l’ora de transmetre çò qu’avián pensat, la lenga latina contunhèt un procès de cambiament a totes los nivèls que finiriá pas pendent lo sègle XIV. Los autors causissián lo latin pr’amor de divèrsas rasons; èra la soleta lenga coneguda en Euròpa tota d’aqueles que podián legir e èra tanben la lenga pus espandida a travèrs bit.ly/3v25PjA

JOANA D’ARC, AQUELA DESCONEGUDA La majoritat de nosautres coneissèm Joana d’Arc, sustot, per de filmes contemporanèus, que dison pas la vertat, aumens, istorica. Sabèm o pensam saber que foguèt una dirigenta militara francesa de l’edat medievala, que disiá parlar amb Dieu e que foguèt cremada, coma una erètja. Mas, qué ne sabèm de mai ? bit.ly/3mTOUwD

DE POSCA EN ÍNDIA La monson es un fenomèn climatic actual dels pus importants de la planeta. Sas consequéncias son vitalas per la vida sociala e economica de tota la region del sud-èst asiatic, mai que mai per Índia. Ara, un nòu estudi confirma qu’arriba mai de posca de l’Orient Mejan e aquò poiriá establir un nòu tipe de fenomèn atmosferic qu’entraïnarà, de segur, de cambiaments per la societat indiana mas tanben de tota Asia. bit.ly/3af3qdc

ERA ORIGINA DES ANFIBIANS Es anfibians son un grop d’animaus qu’an ua fòrça longa istòria evolutiua. Eth prumèr grop d’anfiabians se desvolopèc pendent eth periòde deth Devonian, çò ei hè mès de 370 milions d’annades. Es sòns ancessors sigueren peishi damb paumons, semblants a Coelacantus. Aqueth tipe de peishi preistorics desvolopèren pautes e dits qu’ajudèren aqueri animaus a gésser dera aigua. Açò ère plan possible pr’amor diuèrses espècies de peishi d’aquera epòca bit.ly/3g9ZFcN

MYCENA INTERRUPTA Mycena interrupta es una espècia de campairòl basidiomicèt plan pichonèl, del genre de las Mycenas, de l’òrdre dels Agaricals e de la familha de las Mycenaceae. Demòra en gaireben tota Austràlia, Nòva Zelanda, e Nòva Caledònia, en Nòva Galas del Sud, en Tasmània, en Chile e en Queensland, ont sonque pòt èsser trapat al Pargue Nacional de Lamington. bit.ly/329WR78

Show older
Mastodon

Server run by the main developers of the project 🐘 It is not focused on any particular niche interest - everyone is welcome as long as you follow our code of conduct!